สมัยเรียนมหาวิทยาลัย ฉันเป็นคนไม่สูบบุหรี่และแพ้ฝุ่น ตอนเปิดมหาลัยปีหนึ่ง พวกเราทำกิจกรรมซ่อมน้อง จะต้องไปรวมตัวกันทำงานกลุ่ม ที่ตึกที่เพื่อนส่วนใหญ่เช่าอยู่ด้วยกัน วันที่ไปประชุมทำงานกลุ่มครั้งแรกที่นั่น ควันบุหรี่โขมง ทั้งตึกอบอวลไปด้วยควัน ไหลออกมาจากด้านในทั้งทางหน้าต่างและประตู ด้านหน้าด้านหลังตึก ตลอดไปจนตึกชั้นบนทุกชั้น…
ฉันเป็นเด็กปีหนึ่งที่ยังอาจจะไม่ค่อยเข้าใจอะไรมากนัก ในวันนั้นฉันยังเข้าใจว่าการฝึกทนควันให้ได้เป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรม
แต่ฉันโชคดีที่มีเพื่อนนอกคณะอยู่คนหนึ่งที่สนิทกัน มักจะคอยดึงฉันออกมาจากกิจกรรมที่มีความเสี่ยง ดึงออกมาจากวงเหล้า และบุหรี่ และกิจกรรมที่มีทีท่าว่าจะรุนแรงเกินไปเสมอ
เพนกวิน ฉันคิดว่าเราหนีภัยจากสารเคมี เหล้าและบุหรี่ในวงสังคมมาได้ แต่ฉันหนีไม่พ้นภัยจากความเครียดใช่ไหม…
เหล้าบุหรี่เมื่อเทียบกับความเครียด ฉันเพิ่งมารู้ว่า ทั้งสองอย่างมีอันตรายในแบบที่ต่างกัน ไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน
**บุหรี่** อันตรายชัดเจนต่อร่างกาย ประกอบด้วยสารเคมีมากมายและสารก่อมะเร็ง เป็นสาเหตุของโรคมะเร็งปอด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) โรคหัวใจและหลอดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
บุหรี่มีสารเสพติดอยู่อย่างที่พวกเราเข้าใจกันดีใช่ไหมเพนกวิน
ควันไฟยังมองเห็นได้ด้วยตา ฉันระวังตัวแจเลย แต่กับสิ่งที่มองไม่เห็นด้วยตาอย่าง “ความเครียด” เราประมาทเกินไป
ฉันเพิ่งรู้ว่า ความเครียดเป็นอันตรายครอบคลุมทั้ง “ระบบประสาท ฮอร์โมน และภูมิคุ้มกัน”
ความเครียดเรื้อรังทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมน **คอร์ติซอล (Cortisol)** และกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก (Fight-or-Flight) ให้ตื่นตัวอยู่ตลอดเวลามีผลกดภูมิคุ้มกันทำให้ป่วยง่าย, รบกวนสมดุลฮอร์โมนและการทำงานของสมอง ส่งผลให้เกิดภาวะวิตกกังวล และนอนไม่หลับ
และยังอาจส่งผลทางกายภาพโดยตรง เช่น ทำให้กล้ามเนื้อแกนกลางและสะโพก (เช่น Iliopsoas) เกร็งตัวค้างจนเกิดอาการปวดเรื้อรัง รวมถึงขัดขวางการหลั่ง Growth Hormone ที่ใช้ซ่อมแซมร่างกาย
ดังนั้น **ความเครียดเรื้อรังขั้นรุนแรงจึงมีผลกระทบต่อสุขภาพและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยหนักไม่แพ้การสูบบุหรี่จัด** เนื่องจากมันกัดกินระบบภายในของร่างกายในระยะยาวเช่นเดียวกัน
ความเครียดจึงนับเป็น “ภัยเงียบ”ที่คอยกัดเซาะภูมิคุ้มกัน ระบบฮอร์โมน และบั่นทอนสุขภาพได้
ฉันคิดว่าการที่เราสามารถรู้เท่าทันอารมณ์ตัวเองตอนเครียด หรือก่อนที่จะเครียด นับเป็นทักษะที่สำคัญ เป็นภูมิคุ้มกันอย่างหนึ่งเลย ที่ทำให้ชีวิตพวกเราแคล้วคลาดปลอดภัยจากปัญหาสุขภาพในระยะยาว
อันที่จริงเวลาที่ฉันบังเอิญเดินไปๆแล้วเจอเสืออยู่กลางป่า! หัวใจฉันจะเต้นเร็วมาก จนดูเหมือนไม่มีทางทำให้นิ่งลงได้เลย แต่โชคดีมาก เมื่อไม่นานมานี้ฉันสังเกตเห็นว่า การหายใจช้าๆอย่างตั้งใจ ช่วยให้หัวใจของฉันเบาลงได้ เวลาตกใจ
เพนกวิน! พวกเราต้องฝึกนั่งสมาธิกันบ้างใช่ไหม เวลามีคนมาเบิ้ลท่อไอเสียหรือทำเสียงดังใส่ เราจะได้ไม่ตกใจจนช็อกตาย…
